X11 - Maczkowe Okno na Unixa

Każdy wie, że Mac OS X jest wariantem Unixa i może używać programów Unixowych. Wielu pozostawia tę wiedzę tak sobie przyjmując, że programy unixowe, to znaczy, używanie terminala. A tak naprawdę to istnieje mnóstwo programów o interfejsie graficznym w świecie Unixa, które mogą być uruchomione w środowisku X11

Problem w tym, że niewielu pośród społeczności Macuserów, poza fanatykami, wydaje się wiedzieć i rozumieć, czym jest X11.

Na szczęście Apple ułatwiło instalację X11 w typowy dla Maków sposób. Z lekką pomocą łatwo jest podłączyć i uruchamiać mnóstwo darmowych programów, dobrze znanych ze świata Unixa i Linuxa.
Bez X11 używanie Linuxa, czy Unixa odbywa się tylko w postaci poleceń tekstowych.

Co to jest X11?

X został stworzony po raz pierwszy w MIT w 1984 roku. (Prawdopodobnie nie przypadkiem, tego samego roku przecież miał swój początek pierwszy Mac, który posiadał interfejs graficzny). Do 1987 roku X rozwinął się w X11 i nie zmienił się wiele od tego czasu poza dodawaniem nowych kart graficznych i tym podobnych.

X11 operuje na zasadzie klient-serwer. Najprościej mówiąc, X serwer służy jako zawartość graficzna, a klient X rysuje okna oraz akceptuje polecenia myszy i klawiatury. Prawie dla wszystkich maszyn używanych obecnie, serwer i klient, które pracują na danej maszynie, dostarczają dystrybucje Linuxa gdziekolwiek z pełnym graficznym interfejsem.

Po tym jak Mac OS przeszedł transformację w Mac OS X w 2001, to było tylko kwestią czasu pojawienie się środowiska X11 na maku. Ale X11 istniał już długo przedtem na Makach. Klienci X11 istnieli na maka już od lat 90tych. Tenon's MachTen dostarczał pełne środowisko dla 680×0 i dla wczesnych PowerPc, w którego wchodził klient i serwer X. (firma Tenon zmienił później ten produkt na iTools, które dostarcza przyjemny interfejs graficzny do Unixowych części OS X'a)

X11 na Mac OS X

uruchomienie X11 z Mac OS X'em 10.0 oznaczało kompilację źródła. Co prawda było to dość proste dla doświadczonych użytkowników Unixa, ale zajęło to trochę zanim ta idea pojawiła się na Makach. Przesuńmy się teraz 18 miesięcy naprzód; proces kompilacji stał się o wiele łatwiejszy na 10.2. Pojawił się program instalacyjny na stronie X.org, a inny program o nazwie Xdarwin umożliwił uruchomienie programu X11 wewnątrz interfejsu Aqua (albo nawet uruchomienie wersji pełnoekranowej w "rootless" mode.)

Nie długo później Apple samo zaczęło wysyłać program nazwany po prostu X11. Łącząc w nim oprawę X11 i klienta, który był bardzo podobny do XDarwin.

Od OS X 10.3 jeszcze łatwiej było uruchomić X11 i dzięki temu wzbudziło to więcej zainteresowania wśród społeczności makowej.

Czy warto ściągnąć X11 dla 10.3 (lub zainstalować z Twojej płyty instalacyjnej 10.4) ?

Istnieje wiele dobrych powodów i gdy tylko znajdziemy się w rzeczywistości darmowych programów, nic to Cię nie będzie kosztować, tylko może trochę czasu.

1# powód;

Istnieją tony darmowego oprogramowania, które działają pod X11, a przy odrobinie rekompilacji mogą one z łatwością pracować na OS X. Jeśli kompilowanie oprogramowania jest dla ciebie zbyt trudne, nie martw się, ponieważ ktoś zrobił już to za Ciebie.

Fink i DarwinPorts to dwa niesamowite projekty, których celem jest przenoszenie oprogramowania unixowego na Mac OS X. Instalacja, któregoś z nich daje Ci możliwość posiadania tysięcy darmowych programów.

Dla niedoświadczonych polecam Fink'a, tylko z powodu jego towarzysza, o ładnym GUI, FinkCommander'a. Z FinkCommanderem w ręku to zaledwie chwila, żeby odnaleźć program, którego szukasz i zainstalować go na Twoim Macu.

Chociaż co prawda Fink posiada program instalacyjny, który jest łatwy w obsłudze, ale radzę, abyś czytał polecenia uważnie.Szczególnie zwróć uwagę, czy Fink, którego ściągasz, jest przeznaczony dla twojego systemu, i zainstaluj X11SDK z twojego instalatora X11 (ściagniątego, albo z DVD Tigera)

Jak tylko zainstalujesz oprogramowanie, napisz w oknie terminala X11 pełną ścieżkę programu. Np. aby uruchomić Bluefisha, którego zainstalowałem Fink'iem piszę;

/sw/bin/bluefish &

(Znak "&" ukrywa w tle proces bleufisha, dzięki temu nie muszę pozostawiać Terminala włączonego, aby Bleufish był nadal uruchomiony)

Wadą jest z pewnością to, że trzeba znać pełną ścieżkę do programu. Na szczęście Fink instaluje niemal wszystko w /sw/bin/. Możesz użyć wbudowanego w X11 edytora menu, aby dodać skróty do programów, dzięki czemu, nie będziesz musiał za każdym razem wpisywać ścieżki programu.

Jest także możliwym ściągniecie programu, który używa X11, ale nie potrzebuje wpisywania poleceń. Jednym z takich programów jest Gimp, który instaluje i uruchamia popularny program do edycji obrazów. Po prostu uruchom go, a X11 się również uruchomi.

2#powód; Uruchom program na Innym systemie

Wracając do technologii Klient-Serwer, X11 może używać programów poprzez sieć używając standardu połączeń SSH
W typowym połączeniu SSH, należy wpisać coś takiego, aby sterować terminalem;

ssh @

Aby sterować poprzez X11, musisz wpisać odpowiednio w systemie 10.3;

ssh -x @

a w systemie 10.4;

ssh -Y @

Teraz masz otwartą sesję na innej maszynie. Wpisz tylko polecenie uruchomienia programu X11, a on otworzy Ci na Twoim maku środowisko X11.
Oprócz zastosowań administracyjnych, zwykły użytkownik ma możliwość sprawdzenia Linuxa. Linux może działać w starym pudle, głęboko w szafie, a ty wypróbowywać programy na laptopie leżąc rozwalony na kanapie.

3#powód; Uruchom różne środowiska na pulpicie.

jesteś nieco znudzony OS X'em i Aqua? Z X11 jest możliwe zmienić całkowicie wygląd twojego pulpitu. Do tego zaliczyć należy popularny K Desktop Environment (KDE), który z Gnome jest jednym z liderów wśród środowisk graficznych linuxa.

Fink pozwoli Ci uruchomić instalator KDE, ale jest też kilka innych metod, aby tego dokonać. Wystarczy wyszukać w google "KDE Mac OS X install", co przyniesie Cie kilkadziesiąt stron badań, a Ci zdecydowani uruchomić KDE na ich Makach, prawdopodobnie podejmą wyzwanie (i opanują to dość łatwo.